Infekcje wirusowe gardła i migdałków podniebiennych

Ostre zapalenie gardła i migdałków jest stanem zapalnym błony śluzowej gardła oraz migdałków podniebiennych, spowodowanym zakażeniem lub podrażnieniem.

Etiologia

W 90-95% przyczyną zakażeń są wirusy, głównie: adenowirusy, enterowirusy (ECHO, Coxsackie), wirusy grypy A i B, rynowirusy, wirus RS. Zakażenia o etiologii bakteryjnej stanowią 5-10%.

Patogeneza

Rezerwuarem jest chory człowiek. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez kontakt bezpośredni z nosicielem, a zwłaszcza z jego wydzieliną z dróg oddechowych.

Zapadalność jest zwiększona późną jesienią, zimą oraz wczesną wiosną.

W zapaleniu o etiologii wirusowej, okres wylęgania wynosi 1-6 dni. Chory stanowi źródło zakażenia 1-2 dni przed wystąpieniem objawów oraz do 3 tygodni po ich wystąpieniu. Najczęściej dochodzi do zakażenia w środowisku domowym.

Obraz kliniczny

W zapaleniu wirusowym ból gardła zwykle nie jest tak silny, jak w zapaleniu o etiologii bakteryjnej. Występuje znaczne przekrwienie oraz grudki zapalne na błonie śluzowej tylnej ściany gardła, łuków podniebiennych i migdałków podniebiennych. Objawom tym towarzyszy: ból głowy, ogólne osłabienie, bóle mięśni i stawów, gorączka lub częściej prawidłowa temperatura ciała, zapalenie spojówek, kaszel (początkowo suchy, może przejść w mokry), wyciek wydzieliny z nosa oraz powiększenie węzłów chłonnych szyjnych tylnych.

Zakażenie adenowirusami ma często ciężki przebieg, przypomina anginę paciorkowcową. Chorobie towarzyszy wysoka gorączka ≥39°C, naloty włóknikowe na migdałkach podniebiennych, powiększenie węzłów chłonnych szyjnych oraz zapalenie spojówek.

W opryszczkowym zapaleniu jamy ustnej z towarzyszącym zapaleniem migdałków podniebiennych często występują naloty w kryptach. Zmiany początkowe w postaci pęcherzyków, następnie rozległych owrzodzeń występują w błonie śluzowej dziąseł, policzków i podniebienia twardego. Dodatkowo występuje najczęściej gorączka, ogólne osłabienie oraz trudności w połykaniu. Samoistna poprawa pojawia się po 3-5 dniach, a wyleczenie po ok. 2 tygodniach.

Herpangina, wywołana przez wirusy typu Coxackie A i enterowirus 71, dotyczy głównie dzieci poniżej 5 roku życia. W obrębie migdałków podniebiennych, łuków podniebiennych pojawiają się pęcherzyki, przechodzące w owrzodzenia, otoczone czerwoną obwódką, z towarzyszącą gorączką. Choroba może przebiegać, jako zespół „ręki, stopy i ust”, z pęcherzykową wysypką w obrębie dłoni, stóp i okolicy pośladkowej, a także zmian wysiękowych na migdałkach podniebiennych. Objawy ustępują samoistnie w ciągu tygodnia.

Rozpoznanie

Rozpoznanie ustala się na podstawie zgłaszanych dolegliwości oraz badania fizykalnego, z oceną tylnej ściany gardła, łuków podniebiennych, migdałków podniebiennych oraz węzłów chłonnych. W razie wątpliwości, co do rozpoznania, celem wykluczenia zakażenia bakteryjnego-paciorkowcami β-hemolizującymi grupy A, można się posłużyć skalą Centora w modyfikacji McIsaaca:

  • gorączka > 38 st.C (+1pkt)
  • obecność wysięku na migdałkach podniebiennych i ich obrzęk (+1pkt)
  • powiększenie i tkliwość węzłów chłonnych szyjnych przednich  (+1pkt)
  • brak kaszlu  (+1pkt)

Leczenie

Większość zapaleń gardła o etiologii wirusowej ustępuje samoistnie, w ciągu 3-7dni. W infekcjach o etiologii wirusowej zalecane jest leczenie objawowe. Ważny jest odpoczynek oraz odpowiednie nawodnienie chorego. Doraźnie stosuje się leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, takie jak paracetamol lub NSLPZ. Dostępne są również preparaty do stosowania miejscowego, które poprzez swoje działanie miejscowe przeciwzapalne i przeciwbólowe, niwelują obrzęk i przekrwienie błony śluzowej oraz ból gardła.

Powikłania

Nadkażenia bakteryjne- bakteryjne zapalenie zatok przynosowych, bakteryjne zapalenie ucha środkowego czy bakteryjne zapalenie płuc.

Lek. Kamila Suflita